Ngày 2 tháng 8 năm 2024, báo cáo việc làm tháng 7 của Mỹ được công bố: chỉ 114.000 việc làm mới, thấp hơn nhiều so với kỳ vọng 175.000. Ngay lập tức, thị trường chao đảo. Chỉ số S&P 500 giảm 1,8%, Bitcoin mất 5% trong vài giờ. Nhưng chỉ một tuần trước đó, một bài viết trên Crypto Briefing vẫn tự tin khẳng định: 'CPI tháng 7 hạ nhiệt, Fed khó tăng lãi suất trong tháng 9.' Đúng, về mặt kỹ thuật, câu nói đó không sai. Nhưng nó đã bỏ lỡ toàn bộ bức tranh vĩ mô mà thị trường đang giao dịch.
Bối cảnh lúc này không còn là cuộc chiến lạm phát nữa. Lạm phát tháng 7 về 2,9% – dưới mốc 3% lần đầu tiên từ tháng 3 năm 2021 – là một tín hiệu tốt, nhưng nó đã được thị trường 'priced in' từ nhiều tuần trước. Thứ thực sự làm thay đổi cục diện là thị trường lao động. Tỷ lệ thất nghiệp tăng lên 4,3%, kích hoạt 'Chỉ báo Sahm' – một tín hiệu cảnh báo suy thoái kinh tế từng có độ chính xác cao trong lịch sử. Và đây mới là điều mà bài viết kia hoàn toàn bỏ qua.
Với tư cách là một người đã từng lạc vào ảo tưởng ICO năm 2017 – khi tôi đầu tư 50 ETH vào một dự án dân chủ trên chuỗi rồi mất trắng – tôi hiểu rằng thị trường thường phản ứng với những thay đổi ở biên, chứ không phải những con số trung bình. CPI 2,9% là con số trung bình. Việc làm 114.000 là con số biên. Và chính sự thay đổi ở biên này đã khiến thị trường chuyển từ câu hỏi 'Fed có tăng lãi suất không?' sang 'Fed sẽ cắt giảm bao nhiêu?'. Chỉ trong vòng 48 giờ sau báo cáo việc làm, xác suất Fed cắt giảm 50 điểm cơ bản trong tháng 9 đã vọt lên trên 70%.
Điều này có ý nghĩa gì với crypto? Trong thế giới tài sản số, dòng chảy thanh khoản là huyết mạch. Khi lãi suất giảm, đồng đô la yếu đi, và dòng vốn có xu hướng chảy vào các tài sản rủi ro như Bitcoin và altcoin. Đó là câu chuyện quen thuộc từ chu kỳ 2020-2021. Nhưng có một sự khác biệt quan trọng: lần này, Fed vẫn đang trong quá trình 'thắt chặt định lượng' (QT) – tức là vẫn đang rút tiền khỏi hệ thống mỗi tháng ít nhất 60 tỷ đô la. Chưa bao giờ trong lịch sử Fed vừa cắt giảm lãi suất vừa thu hẹp bảng cân đối đồng thời. Đây là một thí nghiệm chưa từng có, và nó tạo ra một nghịch lý: thanh khoản ngắn hạn có thể dồi dào nhờ kỳ vọng cắt giảm lãi suất, nhưng thanh khoản dài hạn vẫn đang bị siết chặt.
Hãy nhìn vào thị trường trái phiếu. Đường cong lợi suất đã đảo ngược trong hai năm, và nay bắt đầu 'steepen' trở lại. Điều đó có nghĩa là các nhà đầu tư đang định giá một suy thoái ở phía trước. Khi suy thoái đến, thậm chí cả Bitcoin cũng có thể bị bán tháo – giống như tháng 3 năm 2020, khi mọi thứ đều giảm cùng nhau. Sự thật khó chịu là: lạm phát giảm không tự động đồng nghĩa với thị trường tăng giá. Nó phụ thuộc vào việc nền kinh tế có 'hạ cánh mềm' hay không.
Bài viết trên Crypto Briefing, với tư cách là một bản tin nhanh, đã làm tốt việc thông báo dữ liệu CPI. Nhưng nó thiếu một lớp phân tích quan trọng: tác động của thị trường lao động. Và đối với một cộng đồng Web3 – nơi mà mỗi quyết định đầu tư đều dựa trên dự báo dòng tiền – việc bỏ lỡ tín hiệu đó có thể đắt giá. Tôi đã từng chứng kiến điều tương tự trong mùa hè DeFi 2020: khi Uniswap ra mắt, mọi người chỉ nhìn vào tổng giá trị khóa (TVL) mà quên mất rằng thanh khoản đến từ đâu và sẽ đi về đâu khi lãi suất thay đổi.
Điểm mâu thuẫn lớn nhất trong bài viết gốc là cách nó đặt 'lãi suất ổn định hoặc giảm' vào cùng một kết luận. Trong thực tế, 'ổn định' và 'giảm' là hai kịch bản hoàn toàn khác nhau đối với tài sản rủi ro. Nếu lãi suất ổn định ở mức cao, đó là 'higher for longer' – kịch bản xấu cho crypto. Nếu lãi suất giảm, đó là khởi đầu của chu kỳ nới lỏng – kịch bản tốt. Việc gộp chúng lại cho thấy một sự thiếu chính xác trong phân tích, và đó là lý do tại sao các nhà đầu tư crypto cần tự trang bị kiến thức vĩ mô, không chỉ dựa vào các bản tin nhanh.
Nhìn về phía trước, tôi tin rằng thị trường đang bước vào một giai đoạn 'chờ đợi' đầy căng thẳng. Fed sẽ họp vào tháng 9, và quyết định của họ sẽ phụ thuộc vào dữ liệu việc làm tháng 8. Nếu thị trường lao động tiếp tục yếu đi, khả năng cắt giảm 50 điểm cơ bản sẽ tăng lên. Nhưng nếu dữ liệu bất ngờ mạnh lên, Fed có thể chọn giữ nguyên – và đó là lúc thị trường sẽ điều chỉnh mạnh. Bài học từ câu chuyện này là: đừng bao giờ đánh giá thấp sức mạnh của thị trường lao động trong việc định hình chính sách tiền tệ. Và trong crypto, nơi mà mọi thứ đều là kỳ vọng về tương lai, việc hiểu được các tín hiệu vĩ mô thực sự quan trọng hơn bao giờ hết.
Tôi đã sống qua nhiều chu kỳ: từ cơn sốt ICO, đến mùa hè DeFi, rồi bear market 2022. Mỗi lần, tôi đều học được rằng thị trường không bao giờ đi theo một kịch bản tuyến tính. CPI giảm, nhưng việc làm yếu đi – đó là một tín hiệu hỗn hợp. Và có lẽ, điều khôn ngoan nhất lúc này là giữ một tỷ lệ tiền mặt hợp lý, chờ đợi sự rõ ràng từ Fed, và xây dựng những cộng đồng phi tập trung có khả năng chống chọi với bất kỳ môi trường lãi suất nào. Bởi vì cuối cùng, giá trị thực sự không nằm ở những biến động lãi suất, mà nằm ở những giao thức và sản phẩm có thể tồn tại qua mọi thời kỳ.