Bạn có tin không, khi một món hàng tăng giá 23% trong một năm, nhưng phần lớn những người tham gia thị trường lại cho rằng nó gần như không thể chạm đến đỉnh cao lịch sử? Đây không phải là một câu đố về tâm lý học hành vi, mà là một mảnh ghép dữ liệu mà tôi tình cờ thấy được từ một bản tin ngắn của Fortune, được trích dẫn lại bởi Crypto Briefing. Bản tin chỉ vỏn vẹn vài dòng: “Brent crude rises to $86.09, up $16 from last year.” Và kèm theo đó là một con số xác suất dự đoán, có lẽ từ một thị trường cá cược hay một mô hình nào đó, rằng khả năng dầu mỏ lập đỉnh lịch sử mới chỉ là 5%.
Đối với một kẻ theo trường phái “Macro Watcher” như tôi, đây không chỉ đơn thuần là một bản tin giá cả. Nó giống như một nốt nhạc lạc điệu trong bản giao hưởng của thị trường. Một mặt, giá dầu thô tăng vọt là tín hiệu cổ điển của lạm phát chi phí đẩy, của sự thắt chặt nguồn cung năng lượng toàn cầu. Mặt khác, sự hoài nghi gần như tuyệt đối về việc giá sẽ còn tăng cao hơn nữa lại là một tín hiệu mạnh mẽ về kỳ vọng suy thoái. Sự mâu thuẫn này đang kể cho chúng ta một câu chuyện sâu sắc hơn nhiều so với bất kỳ chỉ báo kỹ thuật nào.
Hãy cùng tôi mổ xẻ mảnh ghép dữ liệu tưởng chừng nhỏ bé này. Trong suốt 13 năm quan sát thị trường crypto và vĩ mô, tôi nhận ra rằng những mâu thuẫn kiểu này thường là điểm khởi đầu cho những biến động lớn. Năm 2017, khi còn là sinh viên, tôi đã từng chứng kiến sự mâu thuẫn giữa làn sóng ICO điên cuồng và những lời cảnh báo về tính thanh khoản, và kết quả là một cú sốc thị trường. Năm 2020, khi yield farming trên Compound mang lại APY 120%, tôi đã cảm thấy sự bất thường khi so sánh nó với những khoản vay dưới chuẩn năm 2008. Lần này, câu chuyện về giá dầu cũng có một mùi vị quen thuộc của sự tự mãn và nguy hiểm tiềm tàng.
Nhìn vào bối cảnh thanh khoản toàn cầu, một câu hỏi đặt ra là: Liệu giá dầu 86 đô la có phải là một mức giá bền vững trong bối cảnh các ngân hàng trung ương vẫn đang trong giai đoạn thắt chặt định lượng (QT) hay không? Dầu mỏ được định giá bằng đô la Mỹ. Khi Fed tăng lãi suất và thu hẹp bảng cân đối kế toán, thanh khoản USD trở nên đắt đỏ hơn. Điều này thường gây áp lực giảm lên giá cả hàng hóa, bao gồm cả dầu. Thế nhưng, giá dầu vẫn tăng. Điều này cho thấy yếu tố cung (địa chính trị, quyết định của OPEC+) đang lấn át yếu tố cầu (suy thoái kinh tế) và yếu tố tiền tệ (USD mạnh). Đây là một tín hiệu “độc hại” đối với nền kinh tế toàn cầu, bởi vì nó giống như một cú đánh kép: vừa làm tăng chi phí sản xuất, vừa làm giảm sức mua của người tiêu dùng thông qua đồng nội tệ yếu hơn.
Điểm cốt lõi trong phân tích của tôi nằm ở sự khác biệt giữa thực tại và kỳ vọng. Thực tại: Giá dầu đã tăng 23% so với cùng kỳ năm ngoái, một mức tăng đáng kể. Kỳ vọng: Thị trường chỉ đặt cược 5% cho khả năng giá tiếp tục leo lên những đỉnh cao mới. Khoảng cách 95% còn lại là kỳ vọng giá sẽ đi ngang hoặc giảm. Sự phân kỳ này vẽ ra một bức tranh rõ ràng: phần lớn giới đầu tư tin rằng đà tăng hiện tại là không bền vững và một sự kiện “đỉnh điểm” nào đó (một cuộc suy thoái, một thỏa thuận hòa bình, một sự thay đổi chính sách năng lượng) sẽ xảy ra để đẩy giá giảm trở lại. Họ đang đặt cược vào một sự sụp đổ của nhu cầu.
Nhưng đây mới là phần “Contrarian” mà tôi muốn nhấn mạnh. Nếu mọi người đều kỳ vọng giá dầu sẽ giảm, liệu có một điểm mù nào đang bị bỏ qua không? Hãy nhìn vào những con số. Năm 2024, sau lần halving thứ tư, doanh thu của các thợ đào Bitcoin đã giảm mạnh, và tôi từng dự đoán rằng hash power cuối cùng sẽ tập trung vào ba pool lớn. Điều này làm cho tính phi tập trung của đồng thuận PoW trở nên rỗng tuếch. Câu chuyện về dầu mỏ cũng tương tự. Sự hoài nghi quá lớn về đỉnh giá mới có thể là một tín hiệu cho thấy thị trường đang chủ quan về các cú sốc nguồn cung tiềm ẩn. Một cuộc xung đột địa chính trị bất ngờ, một quyết định cắt giảm sản lượng táo bạo hơn của OPEC+, hoặc thậm chí là một mùa đông khắc nghiệt hơn dự kiến, có thể dễ dàng đẩy giá dầu vượt qua mọi dự báo.
Hãy tưởng tượng điều gì sẽ xảy ra nếu giá dầu thực sự vượt qua 100 đô la? Khi đó, mọi tính toán về lạm phát và lãi suất sẽ sụp đổ. Kịch bản “hạ cánh mềm” của nền kinh tế Mỹ sẽ biến mất, nhường chỗ cho một cuộc khủng hoảng chi phí sinh hoạt mới. Điều này sẽ tác động trực tiếp đến crypto. Một mặt, Bitcoin vẫn được coi là một tài sản rủi ro và sẽ bị bán tháo trong cơn hoảng loạn. Mặt khác, câu chuyện về “hàng rào chống lạm phát” của Bitcoin sẽ được thử thách một lần nữa, và lần này có thể nó sẽ thất bại nếu thanh khoản toàn cầu tiếp tục bị thắt chặt.
Đây là nơi mà trực giác của tôi, được tôi luyện qua nhiều chu kỳ, bắt đầu mách bảo. Tôi nhớ lại năm 2021, khi tôi mua một CryptoPunk không phải để giữ, mà để thử nghiệm lý thuyết về tài sản kỳ vọng. Tôi đã theo dõi dữ liệu on-chain và phát hiện ra rằng 60% giao dịch NFT đến từ chỉ 200 ví. Điều này đặt ra câu hỏi về tính thanh khoản thực sự. Tương tự, với dầu mỏ, tôi tin rằng thị trường đang bỏ qua một thực tế rằng nguồn cung năng lượng toàn cầu đang trở nên kém linh hoạt hơn bao giờ hết. Các khoản đầu tư vào năng lượng tái tạo là rất lớn, nhưng chúng chưa đủ để thay thế hoàn toàn nhiên liệu hóa thạch. Trong khi đó, các công ty dầu mỏ phương Tây, dưới áp lực của các nhà đầu tư về ESG, đang ngần ngại đầu tư vào các mỏ mới. Chính sự “khan hiếm nguồn cung có cấu trúc” này mới là yếu tố chính đằng sau mức giá hiện tại, chứ không chỉ là địa chính trị nhất thời.
Kết luận của tôi không phải là một dự báo giá cả, mà là một sự sắp xếp lại thứ tự ưu tiên. Nếu bạn là một nhà đầu tư crypto, đã đến lúc bạn phải coi giá dầu là một chỉ báo hàng đầu, quan trọng hơn cả các chỉ số on-chain hay các tin tức về ETF. Sự mâu thuẫn giữa giá dầu tăng mạnh và kỳ vọng giảm gần như tuyệt đối chính là lời cảnh báo cuối cùng trước khi cơn bão ập đến. Thị trường đang tự mãn, và đó chính là lúc nguy hiểm nhất.
Vậy, bạn sẽ đặt cược vào điều gì? Vào kỳ vọng của số đông rằng giá dầu sẽ giảm và chúng ta sẽ có một cuộc hạ cánh mềm? Hay bạn sẽ chuẩn bị cho một kịch bản mà mọi người đều cho là khó xảy ra, nhưng lại có cơ sở vững chắc từ những thay đổi cấu trúc trong nguồn cung năng lượng toàn cầu? Câu trả lời nằm ở việc bạn có dám nhìn vào điểm mù của thị trường hay không.