Hook: 1,79 nghìn tỷ USD – con số giao dịch điều chỉnh của USDC trên Visa trong tháng 6/2025, tăng 63% so với tháng trước. Đằng sau kỷ lục đó là một thương vụ thầm lặng: Circle vừa thâu tóm gần 1.000 bằng sáng chế blockchain từ IBM, biến mình thành ông trùm sở hữu trí tuệ trong lĩnh vực stablecoin.
Bối cảnh
Ngày 28/7/2025, Circle – công ty phát hành USDC – xác nhận đã mua lại gần 1.000 bằng sáng chế và đơn đăng ký liên quan đến blockchain từ IBM. Danh mục này bao gồm các công nghệ cốt lõi về thanh toán, tuân thủ, chuỗi chéo, quyền riêng tư và cơ sở hạ tầng bảo mật. Trong đó nổi bật là patent US11599858B2 mô tả quy trình chuyển tài sản on-chain kết hợp thanh toán off-chain, và US11676117B2 về hệ thống mạng xác thực tuân thủ (AML/KYC, ISO 20022).
Động thái này diễn ra trong bối cảnh thị trường stablecoin đang thay đổi nhanh chóng. Dữ liệu từ Visa cho thấy tổng khối lượng giao dịch stablecoin điều chỉnh (loại bỏ bot và giao dịch nội bộ sàn) đạt 1,79 nghìn tỷ USD trong tháng 6, tăng trưởng 125% so với cùng kỳ năm ngoái. Trong đó, USDC chiếm 70% thị phần, bỏ xa USDT chỉ 25% ở chỉ số này. Tuy nhiên, về tổng cung lưu hành, USDT vẫn dẫn đầu.
Phân tích cốt lõi: Sức mạnh từ patent
1. Công nghệ kết nối, không phải đột phá Các bằng sáng chế mà Circle mua lại không phải là cách mạng về thuật toán. Chúng tập trung vào việc “kết nối” blockchain với hệ thống tài chính truyền thống. US11599858B2 mô tả một phương thức chuyển token trên chuỗi, sau đó thanh toán off-chain thông qua ngân hàng – một mô hình hybrid đã tồn tại nhưng nay được bảo hộ bằng patent. US11676117B2 nhắm đến mạng lưới xác thực tuân thủ, tích hợp kiểm tra AML/KYC và tiêu chuẩn tin nhắn ISO 20022, giúp Circle dễ dàng chứng minh với ngân hàng rằng USDC đáp ứng yêu cầu pháp lý.
Chính sự kết hợp này biến Circle thành “người gác cổng” kỹ thuật cho việc đưa stablecoin vào hạ tầng thanh toán ngân hàng. Bất kỳ đối thủ nào muốn xây dựng giải pháp tương tự đều có nguy cơ vi phạm patent – trừ khi họ được Circle cấp phép.
2. Chiến lược phòng thủ và tấn công Theo phân tích từ Clear Street, việc sở hữu danh mục patent khổng lồ mang lại cho Circle ba lợi thế: - Đàm phán cross-license với các ngân hàng lớn (vốn cũng nắm giữ nhiều patent blockchain). - Răn đe đối thủ tiềm năng (như Tether hoặc JPM Coin) bằng nguy cơ kiện tụng. - Bán hoặc cấp phép patent cho các tổ chức tài chính khác, tạo nguồn thu mới.
Đặc biệt, mối quan hệ sẵn có giữa IBM với hàng trăm ngân hàng lớn trên thế giới trở thành “cánh cửa” để Circle tiếp cận khách hàng mới. IBM có thể đóng vai trò tư vấn hoặc đồng phát triển giải pháp thanh toán dựa trên USDC cho các ngân hàng này.
3. Số liệu xác thực đà tăng trưởng Dữ liệu từ Visa cho thấy USDC không chỉ là stablecoin của trader crypto. Với 70% khối lượng giao dịch điều chỉnh, USDC đang thực sự được sử dụng cho thanh toán thương mại và chuyển tiền xuyên biên giới. Các ngân hàng như Standard Chartered và Bank of New York Mellon đã tích hợp USDC vào dịch vụ thanh toán và quản lý tiền mặt doanh nghiệp – bằng chứng cho thấy nhu cầu thực tế đang tăng vọt.
Góc nhìn trái chiều: Patent không phải vạn năng
Clear Street cũng cảnh báo rằng sở hữu patent không ngăn được đối thủ xây dựng hệ thống cạnh tranh bằng công nghệ khác. Ví dụ, Tether có thể phát triển một mạng lưới thanh toán off-chain hoàn toàn khác biệt về mặt kỹ thuật, không vi phạm patent. Hay như JPM Coin của JPMorgan vốn đã vận hành trên hệ thống nội bộ riêng, không cần dùng đến các bằng sáng chế của IBM.
Hơn nữa, Circle chưa công bố chi tiết danh sách patent chính xác được chuyển nhượng – chỉ nói “gần 1.000 patent và đơn đăng ký”. Việc giấu số hiệu cụ thể có thể nhằm tạo bất ngờ chiến thuật, nhưng cũng làm dấy lên nghi ngờ về chất lượng thực sự của danh mục. Một số patent đã được cấp từ nhiều năm trước, có thể đã lỗi thời hoặc dễ bị vô hiệu hóa.
Một rủi ro khác: Các ngân hàng lớn sở hữu patent blockchain riêng (như Bank of America dẫn đầu về số lượng patent ở Mỹ). Họ hoàn toàn có thể phản đối bằng cách kiện ngược lại Circle, biến cuộc chơi patent thành “cuộc chiến tiêu hao” tốn kém.
Takeaway: Tín hiệu cho tuần tới
Mặc dù còn nhiều ẩn số, thương vụ này khẳng định một xu hướng rõ ràng: cuộc đua stablecoin đang chuyển từ cạnh tranh về thanh khoản sang cạnh tranh về cơ sở hạ tầng pháp lý và sở hữu trí tuệ. Circle đã đặt cược lớn vào chiến lược “patent moat” – hào patent.
Trong ngắn hạn, sẽ không có thay đổi tức thời về giá USDC (vốn luôn neo 1 USD) hay vốn hóa thị trường. Nhưng các nhà đầu tư tổ chức và ngân hàng đang theo dõi sát sao: nếu Circle công bố thêm một vài thỏa thuận cấp phép patent cho các ngân hàng lớn trong những tháng tới, đà tăng trưởng khối lượng giao dịch USDC có thể tăng tốc hơn nữa, bỏ xa các đối thủ.
Hãy chú ý đến dòng tweet hoặc thông cáo báo chí từ Circle về việc ký kết với một ngân hàng toàn cầu sử dụng USDC cho thanh toán B2B. Đó sẽ là tín hiệu xác nhận sức mạnh thực sự của đế chế patent này.